Οι σχέσεις συχνά τερματίζονται. Ολοκληρώνουν τον κύκλο της ζωής τους και τότε χρειάζεται να συντελεστεί η περίφημη “αλλαγή σελίδας”. Ευτυχής συγκυρία όταν και οι δύο πλευρές το επιθυμούν, αλλά αυτή η συναίνεση δεν αποτελεί τον κανόνα. Στο μέλος που δεν επιθυμεί τον τερματισμό, η πικρία είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερη, το ίδιο και η αίσθηση της ματαίωσης. Φυσικά κανένας δεν βγαίνει ανεπηρέαστος από τη λήξη μιας σχέσης, αλλά αυτός που κρατιέται πιο γερά ή έχει θιγεί, υποφέρει περισσότερο με τον τερματισμό της.
Η λήξη μιας σχέσης φέρνει λύπη, πόνο και θυμό. Λογικά και αναμενόμενα συναισθήματα. Υπάρχουν οι περιπτώσεις της “ασυμφωνίας χαρακτήρων”, υπάρχουν όμως και άλλες, κατά τις οποίες το ένα μέλος έχει κακοποιήσει με ποικίλους τρόπους το άλλο (λεκτικά, συναισθηματικά, σωματικά, οικονομικά) και οπωσδήποτε το γεγονός αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο στην αποδοχή και έπειτα στη διαχείριση. Ο θυμός είναι πολύς και η αίσθηση της αδικίας αφήνει πολλά σημάδια. Όμως ακόμα και τότε – κυρίως τότε – χρειάζεται διαχείριση.
Στη φάση της αποδοχής της λήξης, γίνεται η εξής παρανόηση. Επειδή ήρθε το “τέλος”, έχουμε την τάση να διαγράφουμε και να απαξιώνουμε όλη τη διαδρομή. Επειδή δηλαδή μία σχέση δεν κράτησε “για πάντα”, δεν άξιζε τίποτα από την αρχή, “κάναμε λάθος” ή “προδοθήκαμε”. Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια. Υπήρχαν καλές στιγμές, κοινές εμπειρίες και βιώματα. Και τα δύο μέρη έδωσαν και έλαβαν, μπορεί να προέκυψαν παιδιά ή/και κάποια άλλη μορφή κοινής δημιουργίας που έδωσε χαρά και ενέτεινε τον σύνδεσμο. Προέκυψαν κοινές ευθύνες. Όλα αυτά είναι θετικά στοιχεία και έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση της τρέχουσας εκδοχής της προσωπικότητάς μας. Αυτή η καλή πλευρά της σχέσης είναι υπαρκτή και δεν είναι λογικό να επισκιάζεται από το πέπλο της ματαίωσης του τέλους. Ακόμα και στην περίπτωση των κακοποιητικών σχέσεων, στις οποίες δεν υπάρχουν θετικές πλευρές, μπορεί να δει κανείς πώς τοποθετήθηκε μέσα στη σχέση, τα σημεία στα οποία δεν έδωσε τη δέουσα σημασία και εν τέλει να διδαχθεί από όσα του/της συνέβησαν ώστε στο μέλλον να δομήσει υγιείς σχέσεις.
Με την εξαίρεση αυτών των πιο ακραίων αιτιών, οι περισσότερες μακροχρόνιες σχέσεις λήγουν για διάφορες λογικές αιτίες (κακή επικοινωνία, απιστία, διαφορετική προσωπική εξέλιξη, διαφορετικές προτεραιότητες, οικονομικά προβλήματα, προβλήματα υγείας, κλπ). Ωστόσο επειδή δεν ήταν λειτουργικές μέχρι το τέλος αυτό δεν σημαίνει ότι η επιλογή ήταν λάθος εξαρχής και ότι ο χωρισμός πρέπει χαρακτηρίζει όλη την πορεία. Ο/η σύντροφος που διάλεξε ένας άνθρωπος στα 30 ή στα 35 του ήταν καλή επιλογή με βάση όσα βίωνε και όσα σκεφτόταν τότε. Όμως όλοι αλλάζουμε, το ίδιο και οι συνθήκες της ζωής μας, οπότε κανείς δεν μπορεί να προδικάσει το αποτέλεσμα. Ο νους μας όμως είναι πάρα πολύ εύκολο να μας παρασύρει σε συναισθηματικές και καταστροφικές σκέψεις, οπότε έτσι χάνουμε την λογική προοπτική στα γεγονότα της ζωής μας.
Αυτός ο τρόπος σκέψης – το να κάνει δηλαδή κάποιος έναν έντιμο απολογισμό της σχέσης του – είναι ιδιαίτερα ωφέλιμος στα διαζύγια. Πολύ δύσκολος, αλλά απαραίτητος κυρίως όταν υπάρχουν παιδιά, τα οποία βρίσκονται πάντα στη μέση και βιώνουν την ένταση, χωρίς να γνωρίζουν τις ακριβείς αιτίες. Από επαγγελματική εμπειρία σε συνεργασίες με χωρισμένους γονείς, έχω διαπιστώσει ότι πάρα πολύ συχνά εντοπίζεται μεγάλη πικρία και εμπάθεια, σε βαθμό που να μη μπορούν να δουν τίποτα άλλο. Τα παιδιά απορροφούν άμεσα όλη την τοξικότητα των γονιών τους όταν εκείνοι βρίσκονται σε φανερή ή κρυφή αντιπαλότητα και μπορεί να την εκδηλώσουν με διάφορες μορφές (αγχωτικές διαταραχές, διαταραχές διάθεσης, παραβατικότητα, κλπ). Ακόμα περισσότερο, σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά γίνονται ο μοχλός πίεσης στις διαμάχες των γονέων τους, το μέσο της εκδίκησης του ενός προς τον άλλον. Και δυστυχώς, είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός αυτών των περιπτώσεων, πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που πιστεύουμε όταν είμαστε έξω από αυτό το πλαίσιο.
Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα θεραπευτικό να εστιάζουμε σε όσα θετικά λάβαμε και δώσαμε στη διάρκεια της σχέσης και να μην θεωρούμε προσωπική “αποτυχία” το τέλος της. Πολύ πιθανό το διαζύγιο να ήταν μία γενναία πράξη, απαραίτητη για να συνεχίσουν τα δύο μέρη να εξελίσσονται. Ο χωρισμός προϋποθέτει δύναμη και ξεβόλεμα, πολλαπλάσια από τη συντήρηση μιας σχέσης που έχει ολοκληρώσει προ πολλού τον κύκλο της ζωής της.
Συνεπώς είναι πολύ σημαντικό να καταφέρουμε να είμαστε λιγότερο κακοί με τον πρώην σύντροφό μας (άρα και με τον εαυτό μας). Να διώξουμε την αρνητική συναισθηματικότητα για να κάνουμε χώρο σε νέα αισθήματα. Έτσι, ωφελούμε και εμάς τους ίδιου και τα παιδιά μας.